Kale plekken bij je hond: 8 oorzaken van haaruitval
Door Thomas Evers, RobustriseBijgewerkt 14 min lezen
Je aait je hond en ineens voel je het: een kaal stukje huid. Kale plekken bij je hond zijn iets anders dan normaal verharen. Er zit een oorzaak achter, en die wil je weten. In deze gids lees je welke oorzaak bij welke plek en welk patroon past, wat je zelf kunt controleren en wanneer je naar de dierenarts gaat.
Kort antwoord
Een kale plek is geen gewoon verharen: denk aan vlooien of mijten, een huidschimmel, likken of krabben door allergie, druk op een elleboog of een hormonale aandoening.
- Veel jeuk wijst eerder op vlooien, schurftmijt of allergie. Bij weinig jeuk komen ook demodex, drukplekken en hormonen in beeld.
- Een ronde, schilferige kale plek laat je testen op schimmel: ringworm is besmettelijk voor mensen.
- Aan beide kanten even kaal, zonder jeuk? Dat kan hormonaal of seizoensgebonden zijn. Daar is bloedonderzoek voor nodig.
- Plekken die groeien, een natte rode plek of een hond die ook meer drinkt of lusteloos is: ga naar de dierenarts.
Kale plekken of gewoon verharen?
Bij normaal verharen wordt de hele vacht wat dunner; bij een kale plek zie je op één stuk de huid. Tijdens de rui gebeurt dat verspreid over het lijf. Meer daarover lees je in hond in de rui en in hond verhaart veel.
Een kale plek (dierenartsen zeggen alopecia) is anders. Het haar is op een afgebakend stuk weg, of een dunne plek wordt steeds groter. Volgens de MSD Veterinary Manual kan dat één plek zijn of meerdere, aan één kant of aan beide kanten even groot. Vaak zie je er meer bij: rode huid, schilfers, een verdikte huid of jeuk.
Tip
Maak meteen een foto van de plek met een munt of liniaal ernaast, en herhaal dat na een week. Zo zie je of de plek groeit, en je dierenarts ook.
Waar zit de kale plek? Zo lees je het patroon
De plek op het lijf, jeuk en de vorm van de plek wijzen samen vaak al een richting uit. Het is geen diagnose: oorzaken lijken op elkaar en soms spelen er twee tegelijk.
| Waar | Wat je ziet | Denk aan |
|---|---|---|
| Rond ogen, bek en voorpoten van een jonge hond | Kleine kale plekjes, wat rood, weinig jeuk | Demodex (puppyschurft) |
| Midden van de rug tot staartbasis en achterbenen | Jeuk, kaal en rood door knabbelen | Vlooienallergie |
| Poten en buik | Heftige jeuk, later dikke, donkere huid | Schurftmijt (sarcoptes) |
| Overal, vaak meerdere plekken | Ronde kale plek, schilfers, haren breken af | Huidschimmel (ringworm) |
| Kop of achterlijf | Natte, rode plek, lijkt op een schaafwond | Hotspot |
| Pols of onderkant voorpoot | Kale, dikke plek waar de hond steeds aan likt | Likgranuloom |
| Elleboog en andere botpunten | Dikke, droge, kale huid | Drukplek (eelt) |
| Beide flanken, vanaf de herfst | Scherp begrensd, huid donkerder, geen jeuk | Seizoensgebonden flankkaalheid |
| Romp aan beide kanten, kop en onderpoten niet | Langzaam dunner en kaal, geen jeuk | Schildklier, Cushing of alopecia X |
| Een plek die kort is geschoren | Haar komt lange tijd niet of dun terug | Haar dat na scheren lang wegblijft |
Oorzaken van kale plekken bij je hond
Bij veel van deze oorzaken hoort jeuk; die kant lees je in hond met jeuk en een droge, schilferige huid. Hier gaat het om het haar dat wegblijft.
Vlooien en vlooienallergie
Bij een hond die allergisch is voor vlooien kan één beet dagen jeuk geven. De kale plekken ontstaan door het krabben en knabbelen, meestal van het midden van de rug tot de staartbasis en langs de achterbenen. VCA Animal Hospitals noemt dat de vlooiendriehoek.
Dat je geen vlo ziet, zegt weinig. Vlooien zitten maar minuten tot uren op je hond om te eten; de rest van de tijd zitten ze in huis. Kam daarom met een vlooienkam door de vacht, vooral bij de staartbasis, de liezen en de oksels, en kijk naar zwarte puntjes.
Mijten: demodex en schurft
Demodex en schurft zijn allebei mijten, maar ze gedragen zich heel anders. Demodexmijten leven bij bijna elke hond in de haarzakjes. Bij een pup met een nog onrijp afweersysteem kunnen ze zich sterk vermenigvuldigen. Volgens AniCura zie je dan kale plekjes rond de ogen, de bek en de voorpoten, met hooguit milde jeuk. Die lokale vorm geneest vaak vanzelf in zes tot acht weken. Demodex is niet besmettelijk voor andere dieren of mensen.
De schurftmijt (Sarcoptes) graaft zich juist in de huid en geeft hevige jeuk. Een hond met schurft krabt en knaagt constant, vooral aan de poten en de buik. Schurft is erg besmettelijk voor andere honden en ook voor mensen. Bij mensen overleeft de mijt maar een paar dagen, maar de jeuk is er wel. Lastig: in een huidafkrabsel worden de mijten vaak niet gevonden, dus een negatieve test sluit schurft niet uit.
Huidschimmel (ringworm)
Een ronde kale plek met schilfers is het klassieke beeld van ringworm, een huidschimmel en geen worm. De plekken worden langzaam groter en in het midden kan het haar al terugkomen, zodat je een ring ziet. De haren in de plek zijn broos en breken makkelijk af. VCA schrijft dat de plekken meestal weinig jeuken; het RIVM noemt jeuk bij honden en katten juist wel. Ga dus niet op de jeuk af.
Ringworm is een zoönose: jij en je kinderen kunnen het van je hond krijgen. Volgens het RIVM lopen vooral jonge kinderen die veel met het dier knuffelen risico. Volgens VCA kunnen de sporen tot anderhalf jaar in huis overleven, op borstels, manden en kleden.
Likken, bijten en hotspots
Een hotspot is een natte, rode ontsteking die ontstaat doordat je hond op één plek blijft likken of bijten. AniCura beschrijft het als iets dat op een verse schaafwond lijkt, meestal op het achterlijf of de kop. De jeuk erachter komt bijvoorbeeld van vlooien of teken, een allergie, een oorontsteking, ontstoken anaalklieren, klitten of warm en vochtig weer. Een hotspot is niet besmettelijk, maar zonder goede aanpak kan er een diepere, pijnlijke infectie ontstaan.
Een likgranuloom is een ander verhaal. Daarbij likt een hond steeds weer aan dezelfde plek, meestal aan de pols van een voorpoot, tot er een kale, dikke wond ontstaat. Volgens VCA speelt er vaak zowel iets lichamelijks (allergie, infectie, gewrichtspijn) als iets psychisch (angst, onrust, dwang). Het komt vooral voor bij middelgrote en grote rassen zoals de labrador, golden retriever, dobermann en boxer.
Likt je hond vooral aan zijn poten, lees dan ook hond likt constant aan zijn poten.
Drukplekken en schuren
Grote honden die veel op een harde vloer liggen, krijgen soms een dikke, droge, kale eeltplek op de elleboog. De huid over het bot wordt dikker om zichzelf te beschermen. Dat is op zich niet gevaarlijk, maar zo'n eeltplek kan openbarsten, bloeden en ontsteken. Volgens FirstVet komt het vooral voor bij zware rassen zoals de Duitse dog, rottweiler en labrador. Ook een halsband die schuurt kan het haar op één plek wegslijten.
Hormonen: schildklier en Cushing
Hormonale haaruitval is meestal aan beide kanten van het lijf even groot. Bij een te traag werkende schildklier wordt de vacht droog en dun, groeit geschoren haar slecht terug en wordt de hond vaak dikker zonder meer te eten. Volgens de MSD Veterinary Manual gebeurt dat meestal tussen vier en tien jaar, vooral bij middelgrote en grote rassen. Veel van die honden zijn ook sloom, en sommige zoeken opvallend vaak de warmte op.
Bij de ziekte van Cushing maakt het lichaam te veel cortisol. De bekendste signalen zijn meer drinken, meer plassen en meer eten, samen met een hangbuik, een dunne huid, een doffe vacht en veel hijgen. Beide aandoeningen stelt de dierenarts vast met bloed- en urineonderzoek.
Seizoenskaalheid en alopecia X
Sommige honden worden elk jaar in de herfst kaal op beide flanken, zonder dat er verder iets mis is. Bij deze seizoensgebonden flankkaalheid zijn de plekken scherp begrensd en wordt de huid vaak donkerder. In het voorjaar groeit het haar weer aan. VCA noemt de boxer, airedaleterriër, Engelse en Franse bulldog en schnauzer als rassen waarbij het veel voorkomt. Het is een cosmetisch probleem, maar laat eerst uitsluiten dat het iets hormonaals is.
Alopecia X lijkt daarop, maar wordt geleidelijk erger in plaats van dat het haar in het voorjaar terugkomt. Het haar verdwijnt langzaam van de romp, terwijl de kop en de onderpoten behaard blijven. Het jeukt niet. Volgens de AKC komt het vooral voor bij de dwergkeeshond (pomeranian) en bij andere spitsachtigen zoals de husky, keeshond, chow chow en samojeed. De diagnose volgt pas als andere oorzaken zijn uitgesloten. Heb je een pomeranian, lees dan ook onze verzorgingsgids voor de pomeranian.
Haar dat na het scheren lang wegblijft
Na een operatie of een korte scheerbeurt blijft de plek bij sommige honden lange tijd kaal. Dierenartsen noemen dat post-clipping alopecia. Het komt vooral voor bij noordse rassen zoals de husky en malamute, en ook bij de golden retriever. Volgens de dermatologen van Animal Allergy & Dermatology groeit het haar na verloop van tijd vanzelf terug, welk middel je ook gebruikt. Verder onderzoek is alleen nodig als je hond ook andere klachten heeft, zoals meer drinken, minder energie of een dunne vacht op plekken die niet geschoren zijn. Waarom je een dubbele vacht liever niet kort scheert, lees je in mag je een hond met dubbele vacht scheren?
Kale plek ontdekt? Wat je zelf kunt doen
Een kale plek los je alleen op door de oorzaak aan te pakken. Een shampoo of vachtproduct laat het haar daar niet terugkomen. Wel kun je goed kijken en verergering voorkomen.
Stap 1
Bekijk de hele hond en schrijf op wat je ziet
Zoek ook naar plekken die je nog niet had gezien. Noteer waar ze zitten, hoe groot ze zijn, of je hond krabt of likt, en of hij meer drinkt, meer eet of sloom is. Neem die notities en je foto's mee naar de dierenarts.
Stap 2
Controleer op vlooien
Kam de vacht van achter naar voren door met een vlooienkam en leg zwarte puntjes op nat wit papier. Kleuren ze roodbruin, dan heeft je hond vlooien, ook als je er geen ziet. Een vrouwtjesvlo legt tot 50 eitjes per dag, dus bespreek met je dierenarts een middel voor je hond en een aanpak voor je huis. Vlooien kunnen ook in de winter binnen overleven.
Stap 3
Voorkom dat je hond blijft likken of krabben
Elke keer likken maakt de plek groter en natter. AniCura raadt bij een hotspot aan om de plek af te schermen met een shirt of een kraag. Dat geldt ook voor andere plekken waar je hond aan blijft zitten.
Stap 4
Houd het huis schoon bij een ronde, schilferige plek
Tot de dierenarts schimmel heeft uitgesloten, behandel je de plek alsof het ringworm kan zijn. Het RIVM adviseert om borstels en kammen te reinigen met 70% alcohol, kleden en manden te wassen op 60 graden, en je handen te wassen na elk contact. Laat jonge kinderen de hond even niet knuffelen.
Stap 5
Geef een zacht ligplekje bij drukplekken
Een dik, zacht ligbed is de eerste stap tegen eelt op de elleboog. Leg het op de plek waar je hond het liefst ligt, ook op de tegelvloer. Zit er al een eeltplek, kijk er dan regelmatig naar: barst hij open of wordt hij rood en warm, dan moet de dierenarts ernaar kijken.
Stap 6
Wacht met zalfjes en huismiddelen
Tegen een schimmel helpt iets anders dan tegen mijten, een allergie of een hormoonprobleem. Schurft en ringworm vragen om middelen die de dierenarts voorschrijft, soms wekenlang. Een huismiddel kost dan vooral tijd. Laat eerst vaststellen wat het is.
Wat doet de dierenarts bij kale plekken?
Het onderzoek begint met kijken en eindigt pas bij bloed of een biopt als dat nodig is. Zo gaat het meestal:
- Kijken en kammen. Waar zitten de plekken, zijn ze symmetrisch en zijn de haren uitgevallen of afgebroken? Met een kam zoekt de dierenarts naar vlooien.
- Huidafkrabsel en plakbandmonster. Een beetje huid of plakband gaat onder de microscoop, op zoek naar mijten, bacteriën en gisten.
- Woodse lamp en schimmelkweek. Onder uv-licht licht sommige ringworm geelgroen op, maar niet alle. Zekerheid geeft een kweek, en die kan tot drie weken duren.
- Bloed- en urineonderzoek als er een hormonale oorzaak kan zijn, zoals de schildklier of Cushing.
- Een biopt: een klein stukje huid, als de eerdere tests geen antwoord geven.
AniCura benadrukt dat grondig onderzoek belangrijk is, zodat een huidprobleem niet chronisch wordt.
Wanneer naar de dierenarts?
Twijfel je, bel dan je dierenarts. Bij de signalen hieronder maak je in elk geval een afspraak.
Naar de dierenarts bij
- Een ronde, schilferige kale plek, of rode ringen op je eigen huid
- Veel jeuk, krabben of knagen, zeker als ook huisgenoten jeuk krijgen
- Een natte, rode plek die snel groter wordt of blijft terugkomen
- Meer dan één plek, of plekken die na een week groter zijn
- Kale plekken bij een pup, zeker als ze zich over het lijf verspreiden
- Kaal aan beide kanten samen met meer drinken, plassen of eten, aankomen of sloom zijn
- Een eeltplek die openbarst, bloedt of ontstoken raakt
Deze signalen passen bij parasieten, een huidschimmel, een infectie of een hormonale aandoening. Die hebben allemaal een eigen behandeling nodig.
Bronnen
- MSD Veterinary Manual: Hair Loss (Alopecia) in Dogs (Engels): patronen, halsband die schuurt, onderzoek.
- AniCura: Huidproblemen bij uw hond: oorzaken en onderzoek.
- AniCura: Demodex bij de hond: plekken, besmetting, herstel.
- VCA Animal Hospitals: Demodectic Mange in Dogs (Engels): leeftijd en overdracht.
- AniCura: Hotspot bij de hond: oorzaken en afschermen.
- VCA Animal Hospitals: Sarcoptic Mange in Dogs (Engels): jeuk, besmetting, diagnose.
- VCA Animal Hospitals: Ringworm in Dogs (Engels): beeld, sporen, diagnose.
- RIVM: Ringworm: besmetting en hygiëne.
- VCA Animal Hospitals: Flea Allergy Dermatitis in Dogs (Engels): vlooiendriehoek.
- Banfield Pet Hospital: How to check your pets for fleas (Engels): kammen en nat-papiertest.
- VCA Animal Hospitals: Lick Granuloma in Dogs (Engels): plek, oorzaken, rassen.
- FirstVet: Elbow Calluses in Dogs (Engels): eelt door harde vloeren.
- MSD Veterinary Manual: Disorders of the Thyroid Gland in Dogs (Engels): trage schildklier.
- VCA Animal Hospitals: Cushing's Disease in Dogs (Engels): signalen.
- VCA Animal Hospitals: Seasonal Flank Alopecia (Engels): flankkaalheid.
- American Kennel Club: Alopecia X in Dogs (Engels): patroon en rassen.
- Animal Allergy & Dermatology of Colorado: Postclipping alopecia (Engels): haar dat na scheren wegblijft.
Veelgestelde vragen over kale plekken bij honden
Groeit het haar op een kale plek weer aan?
Meestal wel, zodra de oorzaak is aangepakt. Hoe snel dat gaat, verschilt per oorzaak. Bij demodex bij een pup verdwijnen de plekjes vaak binnen zes tot acht weken. Bij seizoensgebonden flankkaalheid groeit het haar in het voorjaar terug. Na scheren kan het lang duren. Bij een trage schildklier duurt het na de start van de behandeling vier tot acht weken voordat je het effect kunt beoordelen.
Is een kale plek besmettelijk voor mensen of andere dieren?
Dat hangt van de oorzaak af. Ringworm en schurft zijn besmettelijk voor mensen en andere dieren. Demodex, een hotspot, een drukplek en hormonale kaalheid zijn dat niet. Weet je het nog niet, was dan je handen na het aaien en houd jonge kinderen en andere huisdieren even op afstand tot de dierenarts heeft gekeken.
Mijn puppy heeft kale plekjes rond de ogen. Wat is dat?
Bij een hond jonger dan een jaar past dat vaak bij demodex, ook wel puppyschurft genoemd. De mijten krijgt een pup in de eerste dagen van de moeder. Een dierenarts stelt het vast met een huidafkrabsel onder de microscoop. De lokale vorm geneest vaak vanzelf, maar laat het controleren: verspreidt het zich over het lijf, dan is een behandeling nodig.
Waarom wordt de huid op de kale plek donker?
Een donkere huid (hyperpigmentatie) zie je bij verschillende oorzaken: bij seizoensgebonden flankkaalheid, bij alopecia X, op schuurplekken bij een trage schildklier en na lang krabben bij schurft. De kleur zegt dus iets, maar niet genoeg voor een diagnose.
Kan stress kale plekken geven?
Indirect wel. Een hond die angstig of gespannen is, kan dwangmatig aan één plek gaan likken. Bij een likgranuloom spelen volgens VCA angst en dwang vaak een rol naast een lichamelijke oorzaak. Daarom helpt een kraag alleen tijdelijk: ook de reden van het likken moet worden aangepakt.
Helpt ander voer tegen haaruitval?
Alleen als voer de oorzaak is. Een tekort aan eiwit kan haarverlies geven, en ook een voedselallergie kan achter jeuk en kale plekken zitten. Denk je aan een voedselallergie, laat de dierenarts dan bepalen hoe je dat test.
Conclusie
Kale plekken bij je hond zijn een signaal, geen vachtkwestie. Kijk waar de plek zit, of je hond jeuk heeft en of er meer plekken zijn. Controleer op vlooien, voorkom likken en houd bij een ronde plek rekening met schimmel. Groeit de plek, zijn het er meer of heeft je hond nog andere klachten, laat de dierenarts dan uitzoeken wat het is. Pas dan krijgt het haar de kans om terug te groeien.
